Propolis Nedir? Faydaları, Virüsler, Bağışıklık ve Solunum Yolu Etkisi

19.11.2025

İçindekiler

<a id="propolis-nedir"></a>

Propolis Nedir?

Propolis, arıların kovan içindeki çatlakları kapatmak, dış etkenlerden korumak ve mikroplara karşı bariyer oluşturmak için kullandığı reçinemsi doğal bir maddedir.

Kelime kökeni, Yunanca pro (“önünde”) + polis (“şehir”) kelimelerinden gelir; kovanın “girişini savunan madde” anlamında değerlendirilmiştir. Arılar, ağaç reçinelerini, bitki özsularını, tomurcuk salgılarını toplar ve üzerine kendi enzimleri ile balmumu karıştırarak bu maddeyi üretir.

Genel Bilgiler

  • Türkçe Adı: Propolis, Arı Tutkalı

  • İngilizce Adı: Bee Glue

  • Botanik Adı: Bee glue, product of Apis mellifera

  • Bileşimi: Ağaç ve bitki reçinesi, balmumu, uçucu ve aromatik yağlar, polen, quercetin, kaempferol, fenolik asitler.

<a id="propolis-cozunme"></a>

Propolis Nasıl Çözülür ve Kullanılmalıdır?

Propolis, etken maddeleri balmumu ve reçineli yapıya bağlı olduğu için su ile çözülemez. Etkin bileşenlerinin açığa çıkarılması için (ekstraksiyon) genellikle etil alkol (tentür) veya propilen glikol çözeltisi kullanılır.

Ekstraksiyon sırasında alkol düşük ısıda uçurularak uzaklaştırılır; bu sayede içinde alkol kalmaz, sadece propolisin etkin bileşenleri korunur. Bu çözünme şekli, Propolis’ten maksimum fayda alabilmek için hayati önem taşır.

<a id="propolis-faydalari"></a>

Propolisin Bilimsel Olarak Kanıtlanmış Faydaları

 

1. Mikroorganizmalar Üzerindeki Etkiler

Propolis, doğanın en güçlü antimikrobiyal ajanlarından biridir:

  • Antimikrobiyal / Antibakteriyel / Antifungal / Antiparazitik: Mikroorganizmaların yayılmasını engelleyici geniş spektrumlu etkiler gösterir.

  • Antiviral Etki: Bazı virüsler üzerinde (özellikle respiratuar virüsler) inhibe edici etkileri olduğu ileri sürülmüştür.

 

2. Bağışıklık ve İnflamasyon

  • Bağışıklık Düzenleyici (İmmunomodülatör): Bağışıklık sistemini uyaran/dengeleyen yönleri olduğu bildirilmiştir.

  • Anti-inflamatuar Etki: İnflamasyonu tetikleyen sitokinleri azaltma yoluyla iltihabı baskılar.

  • Antioksidan: Serbest radikal baskılama ve oksidatif stresi azaltma yönünden destek sağlar.

 

3. Yara İyileşmesi ve Solunum Yolları

  • Doku Tamiri: Mukoza ve deri yaraları gibi dokularda iyileştirici etkisi olduğu çalışmalarda gözlenmiştir.

  • Solunum Yolları: Üst solunum yolu enfeksiyonlarında propolis + bal kombinasyonunun destekleyici etkileri incelenmiştir.

  • Antialerjik: Astım, alerjik rinit gibi alerjik durumlarda preklinik veriler umut verici bulgular vermiştir.

<a id="propolis-kullanim"></a>

 

Kullanım Alanları ve Şekilleri

 

Kullanım Alanları

  • Bağışıklık ve Solunum: Üst solunum yolu enfeksiyonları ve boğaz ağrısı.

  • Ağız Sağlığı: Diş macunları, ağız gargaraları, diş yüzeylerinde antiseptik etkiler (gingivit desteği).

  • Cilt: Cilt bakımı, yara, yanık ve onkoloji destekleyici uygulamalar (radyoterapi sonrası).

  • Takviyeler: Kapsül, tablet, tentür ve damla formunda genel destek.

 

Çocuklarda ve Yetişkinlerde Kullanım

  • Çocuklarda: Klinik çalışmalarda El-ayak-ağız hastalığında (HFMD) ve üst solunum yolu enfeksiyonlarında destekleyici rolü bildirilmiştir. Dozaj, çocuğun yaşı ve kilosuna göre ayarlanmalıdır.

  • Yetişkinlerde: Klinik çalışmalarda günde 400–800 mg dozları bazı durumlarda kullanılmıştır. Topikal (yara, cilt) ve oral (damla, kapsül) uygulamalar yaygındır.

<a id="propolis-tarih"></a>

 

Tarihte ve Geleneksel Tıpta Kullanımı

Propolis, Antik Mısır, Yunan ve Roma tıbbında yara iyileştirme, enfeksiyon kontrolü amacıyla kullanılmıştır. Tarihsel dokümanlarda mumyalama, yara örtüsü ve lokal antiseptik olarak kullanıldığı belirtilmiştir.

<a id="propolis-uyarilar"></a>

 

Uyarılar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Alerji: Arı ürünlerine (bal, polen, balmumu) duyarlılık olanlarda şiddetli reaksiyon riski göz önünde tutulmalıdır. Ciltte kaşıntı, yanma, döküntü oluşabilir.

  • İlaç Etkileşimi: Özellikle antikoagülanlar (kan sulandırıcılar) veya immünmodülatörlerle birlikte kullanımdan önce mutlaka doktor onayı alınmalıdır.

  • Hamilelik/Emzirme: Yeterli güvenlik verisi sınırlıdır; bu dönemlerde kullanım konusunda hekim görüşü alınmalıdır.

  • Çocuklarda Uzun Süre: Çocuklarda uzun süreli kullanımda güvenlik verileri sınırlıdır; doktor gözetiminde olmalıdır.

  • Saklama: Işık almayan, serin ve kuru ortamda, koyu cam şişelerde (sıvı form) saklanmalıdır. Aşırı sıcaklıklardan kaçınılmalıdır.

<a id="kaynakca"></a>

 

Kaynakça

  • Propolis: Its Role and Efficacy in Human Health and Diseases. (2022). PMC National Center for Biotechnology Information.

  • Anjum, S. I., et al. (2019). Composition and functional properties of propolis (bee glue): A review.

  • Nazari-Bonab H., et al. (2023). The effect of propolis supplementation in improving antioxidant status.

  • Zulhendri F., et al. (2021). Antiviral, Antibacterial, Antifungal, and Antiparasitic Properties of Propolis: A Review.