Melisa (Oğul Otu): Faydaları, Zararları ve Çayı Nasıl Yapılır?

Oğulotu (Melissa officinalis L.)

İngilizce Adı: Lemon Balm
Türkçe Adı: Oğulotu
Bilimsel Adı: Melissa officinalis L.
Bileşimi: Geraniol, neral, geranial ve citronellal, quercetin, luteolin ve kalsiyum ve potasyum gibi mineraller içerir.

Melisa (oğul otu) Nedir?

Oğulotu, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasına ait, hoş kokulu, çok yıllık bir bitkidir. Yaprakları, limon benzeri bir kokuya sahip olup, geleneksel olarak sakinleştirici ve sindirim sistemini destekleyici özellikleriyle bilinir. Modern fitoterapide ise stres, anksiyete ve uyku problemleri gibi durumların yönetiminde kullanılmaktadır.

Melisa Bitkisinin Besin Değerleri Nedir?

A vitamini ve C vitamini, folik asit, potasyum, kalsiyum, demir, çinko, lif ve tanen açısından zengin olan melisa bitkisi, flavonoidler yani insan vücudunda antioksidan işlevini yürüten bitkisel besin maddesi bakımından zengindir. Melisa otunun 100 gramında 42 kcal kalori, ayrıca besinin 1 tutamında yani 3 gramında, 2 kalori bulunmaktadır. Melisa otunun 100 gramında 5 gram karbonhidrat, 3 gram lif, 3.5 gram protein, 0.8 gram yağ bulunmaktadır. Ayrıca 100 gramı 667.0 IU A vitamini, 45.0 miligramında C vitamini, 400.0 miligram potasyum, 150.0 miligram kalsiyum, 2.0 miligram demir barındırmaktadır.

Tarihçesi ve Geleneksel Kullanımı

Oğulotu, antik Yunan ve Roma'da sakinleştirici ve ruh halini iyileştirici özellikleri için kullanılmıştır. Theophrastus, MÖ 300 civarında bu bitkiden "melissophyllon" (bal yaprağı) olarak bahsetmiştir. Orta Çağ'da Avrupa'da, özellikle Avusturya'da, sindirim ve sinir sistemi rahatsızlıklarının tedavisinde kullanılmıştır.

Melisa (oğul otu) Faydaları

Anksiyete ve Stres Azaltma

Oğulotu, GABA (gamma-aminobutirik asit) düzeylerini artırarak merkezi sinir sistemi üzerinde sakinleştirici bir etki gösterir. Oğulotu ekstresi alan bireylerin daha sakin ve huzurlu hissettikleri çalışmalarda bildirilmiştir.

Depresyon Semptomlarının Hafifletilmesi

Oğulotu, serotonin düzeylerini artırarak depresyon semptomlarını hafifletebilir.

Uyku Kalitesinin Artırılması

Oğulotu, sakinleştirici etkileri sayesinde uykuya geçişi kolaylaştırır ve uyku kalitesini artırır. Bir çalışmada, oğulotu çayı içen bireylerin uyku kalitesinde iyileşme gözlemlenmiştir.

Sindirim Sistemi Sağlığının Desteklenmesi

Oğulotu, sindirim sistemi üzerinde rahatlatıcı etkiler göstererek mide spazmlarını ve gaz problemlerini hafifletir. Ayrıca, mide asidini düzenleyerek hazımsızlık sorunlarını azaltabilir.

Soğuk Algınlığı ve Uçuk Tedavisi

Oğulotu, herpes simplex virüsüne karşı antiviral özellikler gösterir. Oğulotu içeren krem uygulamasının uçukların iyileşme süresini kısalttığını bildirmiştir.

Beyin Fonksiyonlarının Desteklenmesi

Oğulotu, hafıza ve konsantrasyonu artırabilir. Oğulotu ekstresi alan bireylerin bilişsel performanslarında iyileşmeler gözlenmiştir.

Antioksidan ve Anti-inflamatuar Etkiler

Oğulotu, serbest radikalleri nötralize ederek hücre hasarını azaltabilir ve iltihaplanmayı önleyebilir. Bir çalışmada, oğulotu ekstresi alan bireylerde inflamasyon belirteçlerinde azalma gözlemlenmiştir.

Kan Lipid Profili Üzerindeki Etkiler

Oğulotu, total kolesterol (TC), trigliserit (TG) ve düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) seviyelerini düşürebilir. Bir meta-analiz, oğulotu kullanımının kan kolesterol düzeylerinde iyileşme sağlamıştır.

Melisa (oğul otu) Formlar ve Kullanım Şekilleri

Kuru Yaprak: Çay olarak demlenebilir.
Kapsül: Özüt formunda, belirli dozajlarda sunulur.
Ekstre: Sıvı formda, genellikle damla şeklinde kullanılır.

Melisa çayı hazırlanışı:

1 tatlı kaşığı kuru melisa otu veya birkaç yaprak taze melisa tercih edin.
1 su bardağı (200-250 ml) kaynar suyu hazırlayın.
Melisa otunu, bir fincanın içine veya demliğe koyun.
Üzerine kaynar suyu ekleyin.
Fincanın ağzını kapatarak 8-10 dakika demlenmesini bekleyin.
Demleme süresi dolunca süzerek tüketin.
Günde 1-2 fincandan fazla tüketmemeye dikkat edin.

Kimler Kullanabilir / Kimler Dikkat Etmeli

Kullanabilir:

Yetişkinler
Stres ve anksiyete yaşayanlar
Uykusuzluk problemi olanlar
Sindirim sorunları yaşayanlar

Dikkat Etmeli:

Hamile ve emziren kadınlar
Kronik hastalığı olanlar (özellikle karaciğer ve böbrek hastalıkları)
İlaç kullananlar (özellikle sakinleştirici ve uyku ilaçları)

Melisa Çayının Faydaları Ve Zararları Nelerdir?

Aşırı tüketildiğinde baş dönmesi, uyuklama ve mide bulantısı gibi yan etkilere neden olabilir. Sedasyon etkisini artırabilir ve gün içi uyanıklığı olumsuz etkileyebilir.

Melisa (oğul otu) ile İlaç Etkileşimleri

Sedatif İlaçlar: Oğulotu, sakinleştirici ilaçların etkisini artırabilir.
Tiroid İlaçları: Tiroid fonksiyonlarını etkileyebilir, bu nedenle dikkatli kullanılmalıdır.

Melisa (oğul otu) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Oğulotu çayı ne zaman içilmeli?

Akşam yatmadan önce içilmesi önerilir.

Günlük maksimum doz nedir?

Günlük 600 mg'ı geçmemek önerilir.

Hamileler kullanabilir mi?

Hamilelikte, emzirme döneminde kesinlikle önerilmez.

Melisa çayını çocuklar içebilir mi?

Melisa çayının fiziksel gelişim sürecini etkileyebilme ihtimali bulunmaktadır. Bu nedenle 16 yaş altındaki çocukların melisa çayı içmesi önerilmez.

Sonuç ve Öneriler

Uyarılar

16 yaş altındaki çocuklar kullanmamalıdır.
Uykusuzluk için kullanılacaksa, gece yatmadan 30-45 dakika önce içilmesi tavsiye edilir.
Belirtilen dozlarda kullanıldığında herhangi bir zararlı ve yan etkisi bildirilmemiştir.
Kullanım sırasında şikâyetler 2 haftadan daha uzun sürer veya belirtiler kötüleşirse bir eczacıya veya hekime başvurulmalıdır.

Saklama Koşulları

Serin, kuru ve karanlık yerde orijinal ambalajında veya koyu amber cam şişede ve sıkıca kapalı olarak muhafaza edilmelidir.
Açıldıktan sonra 12 ay içinde tüketilmesi önerilir.

Kaynakça

Prof. Dr. Demirezer Ö. (2021) ‘Tıbbi Çay Reçeteleri’ 2. Baskı, İstanbul, Hayy Kitap
Prof. Dr. Yeşilada E. (2005) ‘Bitki Çayları’ İstanbul , Era Yayıncılık
Awlqadr, F. H., & Alimoradi, Z. (2025). Bioactive Compounds, Medicinal Benefits, and Therapeutic Applications of Melissa officinalis. Food Science and Nutrition.
Zam, W., Quispe, C., & Sharifi-Rad, J. (2022). An updated review on the properties of Melissa officinalis L.: Not exclusively anti-anxiety. Frontiers in Bioscience (Scholar Edition, 14(2), 16
Ghazizadeh, J., Sadigh-Eteghad, S., & Marx, W. (2021). The effects of lemon balm (Melissa officinalis L.) on depression and anxiety in clinical trials: A systematic review and meta-analysis. Phytotherapy Research, 35(12), 6690–6705
Mathews, I. M., Eastwood, J., & Lamport, D. J. (2024). Clinical efficacy and tolerability of lemon balm (Melissa officinalis L.) in psychological well-being: A review. Nutrients, 16(20), 3545.
Safari, M., Asadi, A., & Aryaeian, N. (2023). The effects of Melissa officinalis on depression and anxiety in type 2 diabetes patients with depression: A randomized double-blinded placebo-controlled clinical trial. BMC Complementary Medicine and Therapies, 23(1), 140.
Behzadi, A., İmani, S., & Deravi, N. (2023). Melissa officinalis L.'nin antiviral potansiyeli: Bir literatür incelemesi. Nutrition and Metabolic Insights, 16, 11786388221146683.
Di Pierro, F., Sisti, D., & Rocchi, M. (2024). Effects of Melissa officinalis phytosome on sleep quality: Results of a prospective, double-blind, placebo-controlled, and cross-over study. Nutrients, 16(23), 4199.