Passiflora, ‘Doğadan Sakinlikle Gelen Zihinsel ve Bedensel Performans

Passiflora, ‘Doğadan Sakinlikle Gelen Zihinsel ve Bedensel Performans’

İngilizce Adı: Passionflower, Passiflora
Bilimsel Adı: Passiflora incarnata L.
Türkçe Adı: Çarkıfelek Çiçeği
Bileşimi: Viteksin, izoviteksin, orientin, izoorientin, apigenin, luteolin

Passiflora Nedir?

Diğer bir adı tutku çiçeğidir. Ayrıca passifloranın meyveleri erik ya da kiraz gibi yenenebilir. Yaprakları kadar meyvesi de rahatlamaya ve sakinleşmeye yardımcı olur. Bir günde 1-2 adet yenilmesi yeterli olacaktır. Passifloranın meyvesinde C, B1, B2, B5 vitaminleri ile kalsiyum ve fosfor gibi mineraller bulunmaktadır. Passifloranın meyvesi de protein açısından da zengindir.

Passiflora Ne İşe Yarar?

Passiflora (çarkıfelek otu), özellikle sakinleştirici ve gevşetici etkileri ile bilinen doğal bir bitkidir. Sinir sistemi üzerinde yatıştırıcı bir etki göstererek anksiyete, stres, gerginlik ve uyku problemlerine karşı destek sağlar. Hafif uykusuzlukta uykuya geçişi kolaylaştırır ve daha kaliteli, dinlendirici bir uyku düzenine katkıda bulunur. Aynı zamanda kas gevşetici etkisi sayesinde bedensel gerginliği azaltmaya, zihinsel yoğunluğu hafifletmeye yardımcı olur.

Tarihçesi ve Geleneksel Kullanımı

Güney ve Kuzey Amerika kökenlidir.
Yerli halklar tarafından uyku problemleri ve sinirsel rahatsızlıklar için kullanılmıştır.
Avrupa’da 17. yüzyıldan itibaren çay ve tentür olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Passifloranın Faydaları

Sinir Sistemi ve Ruh Hali Üzerine Etkisi

Passiflora, GABA (gamma-aminobütirik asit) üretimini destekleyerek sinir sistemini yatıştırıcı etkiler gösterir.
Kaygıyı azaltır, stres ve huzursuzluk durumlarını hafifletmeye destek olabilir.
Hafif depresyon ve duygusal dalgalanmaların yönetiminde yardımcı olabilir.

Uyku Kalitesini Artırır

Hafif uykusuzluk sorunlarında uykuya geçişi kolaylaştırır.
Uyku düzenini iyileştirir ve gece uyanmalarını azaltabilir.
Kısa süreli kullanımda etkili, uzun süreli kullanımda doz ayarlaması gerekebilir.

Kas Gevşetici ve Ağrı Hafifletici Etkiler

Hafif kas spazmlarında ve gerginlik durumlarında rahatlama sağlamaktadır.
Migren ve baş ağrısı gibi durumlarda dolaylı olarak yardımcı olabilir.

Bağışıklık Sistemine Destek

Antioksidan içerikleri sayesinde serbest radikallere karşı koruma sağlayabilir.
Bağışıklık hücrelerinin fonksiyonunu destekleyerek enfeksiyonlara karşı koruyucu olabilir.

Sindirim Sistemi Üzerine Etkisi

Hafif bağırsak spazmlarını ve sindirim sistemi gerginliğini azaltabilir.
Mide ve bağırsak kaslarını gevşeterek rahatlama sağlayabilir.

Tansiyon (Kan Basıncı) Üzerine Etkisi

Passiflora bazı çalışmalarla hafif tansiyon düşürücü etkiler gösterebilir.
Özellikle stres kaynaklı tansiyon dalgalanmalarında destekleyici olabilir.
Kan basıncını ciddi şekilde düşürme etkisi yoktur; hipertansiyon ilaçlarıyla birlikte doktor kontrolü gerekir.

Astım ve Solunum Sistemine Katkısı

Hafif kas gevşetici etkisi sayesinde bronşlarda rahatlama sağlayabilir.
Stres kaynaklı nefes darlıklarında destek olabilir.
Ciddi astım ataklarında tek başına yeterli değildir; doktor gözetiminde destekleyici olarak kullanılabilir.

Cilt, Saç ve Genel Sağlık

Antioksidan etkileri sayesinde hücreleri koruyucu etkiler gösterebilir
Cilt ve saç sağlığının korunmasına dolaylı destek sağlayabilir.
Genel sağlık ve zindeliğe katkı sağlayabilir.

Kalp ve Damar Sağlığı

Tansiyonu düzenleyici ve sakinleştirici etkileri ile kalp sağlığını destekleyebilir.
Stresin kalp ritmi ve damar sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltabilir.

Stres ve Huzur Dengeleme

Günlük yaşamın getirdiği psikolojik gerginliği azaltabilir.
Meditasyon, yoga ve gevşeme uygulamaları ile birlikte alındığında etkisi artabilir.

Hangi Durumlarda Kullanılır?

Stres ve kaygı yönetimi
Hafif uykusuzluk ve uyku düzensizlikleri
Hafif kas spazmları ve gerginliği azaltmak
Bazı sindirim sorunlarında destekleyici olarak

Passifloranın Formları ve Kullanım Şekilleri

Yetişkinlerde Dahilen

Çay (infüzyon): 2-3 g ufalanmış bitki kısmı üzerine 150 mL kaynar su eklenir, 15-20 dakika demlenir, süzülür. Taze hazırlanan çay günde 2-3 kez içilir. Son içilecek çayın yatmadan yarım saat önce tüketilmesi uygundur.
Kapsül: 300 mg toz drog içeren 1 kapsül. Günde 2 kez, 2 kapsül kullanılır.

12 Yaşındaki Çocuklarda Dahilen

Kapsül: 200 mg ekstre içeren kapsül. Günde 2 kez, 1-2 kapsül alınabilir.

Gençler ve 12 Yaş Üstü Çocuklarda Dahilen

Kuru ekstre (DER 5-7:1, %50 etanol): Her kaplı tablet 425 mg kuru ekstre içerir. Orta şiddetteki anksiyetede günde 2-3 tablet. Gece yatmadan yarım saat önce, en fazla 3 tablet alınabilir.
Tablet: 200 mg kuru ekstre içerir. Zihinsel stresi hafifletmek için günde 2 kez, 1-2 tablet (en fazla 8 tablet). Gece yatmadan yarım saat önce 1-2 tablet alınabilir.
Kapsül: 300 mg toz drog içeren 1 kapsül. Günde 2 kez, 1 kapsül kullanılabilir.

Gençlerde ve Yetişkinlerde Haricen

Oturma banyosu ve yıkama suyu: 20 g tıbbi bitki kısmı üzerine 200 mL. kaynar su ilave edilir. Vücudun dayanacağı sıcaklığa kadar soğutulur ve yıkama suyu olarak kullanılabilir.

Yan Etkiler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Nadiren mide bulantısı, baş dönmesi veya hafif sersemlik
Alerjik reaksiyonlar çok nadir görülür
Hamile ve emziren kadınlar doktor kontrolü olmadan kullanmamalıdır.
Sedatif ilaçlarla birlikte kullanıldığında etkiler artabilir

Passiflora ve Diğer Takviyeler / İlaçlarla Etkileşimleri

Uyku ilaçları ve sakinleştiriciler ile birlikte alındığında etkisi artabilir
Kan sulandırıcı ilaçlar kullanıyorsanız dikkat edilmelidir.
Diğer bitkisel takviyelerle (melisa, kava vb.) kombinasyon, sinerjik etki yapabilir.

Bilimsel Çalışmalar ve Etkinlik Kanıtları

Passiflora, kaygıyı azaltıcı ve uyku kalitesini artırıcı etkileriyle yapılan klinik çalışmalarda desteklenmiştir.
Bazı çalışmalarda, hafif ve orta düzeyde anksiyete yaşayan kişilerde rahatlama sağladığı görülmüştür.
Ekstre ve çay formları arasında etkide fark azdır, doz ve kullanım süresi önemlidir.

Passiflora Hakkında Sık Sorulan Sorular

Passiflora bağımlılık yapar mı?

Hayır, doğal bitkisel sakinleştirici olarak bağımlılık riski düşüktür.

Günlük ne kadar alınmalı?

Çay için 1–3 fincan, kapsül için 250–500 mg/gün, tentür için 20–40 damla 2–3 kez önerilir.

Uzun süre kullanmak zararlı mı?

Uygun dozlarda kısa ve orta süreli kullanım genellikle güvenlidir; uzun süreli kullanımda doktor önerisi gerekir.

Passiflora hangi rahatsızlıklarda kullanılır?

Stres, kaygı bozuklukları ve uyku problemleri için yaygın olarak tercih edilir. Ayrıca kas gevşetici ve hafif ağrı kesici etkileri nedeniyle bazı rahatsızlıklarda destekleyici olarak kullanılabilir.

Passiflora antidepresan mıdır?

Passiflora, tam anlamıyla bir antidepresan değildir. Ancak, kaygıyı azaltarak ruh halini dengelemeye yardımcı olur.

Ne zaman kullanılmalı?

Akşamları uykuya geçiş için veya gün içinde kaygıyı azaltmak için.

Kimler dikkat etmeli?

Hamile ve emziren kadınlar, alkol hassasiyeti olan kişiler, sedatif ilaç kullananlar.

Sonuç ve Öneriler

Passiflora, hafif kaygı, stres ve uyku problemleri için etkili, doğal bir destek olarak kullanılabilir.
Doğru doz ve kullanım süresine dikkat edilmesi, yan etkilerin önlenmesi açısından önemlidir.
Hamilelik, emzirme veya ilaç kullanımı durumlarında uzman kontrolünde kullanılmalıdır.

Uyarılar

Kuru ve sıvı ekstrelerin ve diğer ilaç şekillerinin hazırlanmasında bir eczacının danışmanlığına başvurulmalıdır.
Yatmadan yarım saat önce kullanılması uygundur
Araç ve makine kullanımını olumsuz etkileyebilir.
İstenmeyen etkiler olarak aşırı hassasiyet, çarpıntı, damar iltihabı ve bulantı meydana gelebilir.
Sakinleştirici etkisi nedeniyle depresyon ilaçlarıyla birlikte kullanılamaz.
Sulu ve etanollü ekstreleri pentobarbitalin uyku süresini uzatır.
Kan sulandırıcı ilaçlarla (antikoagülanlarla) kullanıldığı zaman kanama süresini uzatabilir.
Kullanım sırasında şikâyetler devam eder veya belirtiler kötüleşirse bir eczacıya veya hekime başvurulmalıdır.
Hamilelikte ve emzirme döneminde kullanılmamalıdır.

Saklama Koşulları

Işıktan ve nemden korunacak şekilde, sıkı kapatılmış plastik olmayan kaplarda ve serin bir ortamda saklanmalıdır. 2 yaş altı çocuklarda kullanılmaz.

Kaynakça

Özer C. (2020) ‘Besin Takviyelerine Bilimsel Bakış’ Ankara, Akademisyen Kitapevi
Campos, V. M. S., et al. (2025). A Systematic Review of Neurobiological Mechanisms Underlying the Anxiolytic Effects of Passiflora incarnata.
Dehghani, M. A., et al. (2025). Passiflora incarnata Extract Attenuates Neuronal Loss and Improves Learning and Memory Impairment. ScienceDirect
Carminati, M., Tondello, M., & Zanardi, R. (2024). Passiflora incarnata L., herba, in benzodiazepine tapering: Long-term safety and efficacy in a real-world setting. Frontiers in Psychiatry, 15, 1471083.
Janda, K., Wojtkowska, K., & Jakubczyk, K. (2020). Passiflora incarnata in neuropsychiatric disorders: A systematic review. Nutrients, 12(12), 3894.
Abregu Velasquez, A. C., & Tsuji, M. (2024). Effects of Passiflora incarnata and Valeriana officinalis in the control of anxiety due to tooth extraction: A randomized controlled clinical trial.Oral and Maxillofacial Surgery, 28(3), 1313–1320.
Demirezer, Ö., Ersöz, T., Saraçoğlu, İ., (Kasım 2019), A' dan Z ' ye Tıbbi Bitkiler (1.Baskı), Hayygrup yayıncılık, İstanbul.
Nikolova, K., Velikova, M., Gentscheva, G., Gerasimova, A., Slavov, P., Harbaliev, N., Makedonski, L., Buhalova, D., Petkova, N., & Gavrilova, A. (2024). Chemical compositions, pharmacological properties and medicinal effects of genus Passiflora L.: A review. Plants, 13(2), 228.